Growthism is het thema van de nieuwste aflevering van Leven na de Groei. In deze aflevering hoor je Lara Sibbing (adviseur nieuwe economie, landbouw en voedsel en verbonden aan Sufficiency) en Olivier De Schutter (jurist en als hoogleraar verbonden aan de UCLouvain en Sciences Pro).

Als speciaal VN-rapporteur extreme armoede en mensenrechten schreef Olivier de Roadmap fot Eradicating Poverty Beyond Growth. Een onorthodox rapport, omdat hij vooropstelt dat niet groei en globalisering, maar wel postgroei-oplossingen de route zijn voor armoedebestrijding.

Growthism

In zijn werk heeft Olivier gezien dat bepaalde maatregelen om sociale vooruitgang te boeken, actief tegengehouden worden. Zo stelde hij ooit voor om de minimumlonen van arbeiders te verhogen, zodat zij genoeg zouden verdienen om een normaal leven te leiden. Het antwoord daarop was dat dit bedrijven en landen minder competitief zou maken en zou leiden tot het verlies van investeerders.

Veelal wordt gedacht dat groei gestimuleerd moet worden via het aantrekken van investeerders. En wanneer Olivier erop aandrong dat de gemeenschappelijke middelen behouden moesten blijven in plaats van in te zetten op privatisering, werd gezegd dat privatisering nodig is om goederen en diensten te kunnen aanpassen en winst te maken, zodat het bbp zou groeien. Dit gebeurt, jammer genoeg, ten koste van de mogelijkheid van burgers die niet meer kunnen genieten van vrije toegang tot bepaalde diensten die de gemeenschap voorziet.

We zijn slachtoffers van een ideologische fout die hij “growthism” noem. Dat is het geloof dat we moeten wachten op een groeiend bbp, op economische groei om het welzijn van mensen te kunnen verbeteren. Samen met vele anderen is Olivier op zoek naar postgroei-oplossingen die het leven van mensen verbetert en armoede en ongelijkheid vermindert zonder te rekenen op de voordelen van economische groei.

Economische groei: niet per se goed voor de samenleving

Olivier stelt dat een aantal beslissingen die regeringen nemen om via groei armoede te verminderen, net de armoede toen toenemen: flexibilisering van de arbeidsmarkt, verminderen van taksen op de winsten die grote bedrijven maken, privatisering van publieke diensten, liberaliseren van handel en het aantrekken van investeerders door het creëren van een ondernemingsvriendelijk klimaat. Regeringen nemen deze maatregelen in naam van het stimuleren van groei, maar in feite veroorzaken ze sociale uitsluiting, groei van ongelijkheid en verslechterende omstandigheden voor de bevolking.

Voor Olivier waren zijn missies in Nepal en Bangladesh belangrijke eye-openers. Toen hij in Nepal de regering vroeg wat ze deden inzake ontwikkeling, was er maar één antwoord: het aanmoedigen van jongvolwassenen om jobs te vinden in het Midden-Oosten of om te migreren naar Europa, met als doel om hun inkomsten naar hun dorpen te sturen. Dat was een trieste bevestiging dat er te weinig gedaan werd voor lokale ontwikkeling. Er werden te weinig mogelijkheden ontplooid voor jongvolwassenen en te weinig vanuit de lokale noden gezocht naar oplossingen. Dit was enkele jaren voor de revolutie van 2025, die door Gen-Z in gang gestoken werd.

In Bangladesh ontdekte Olivier dat de grootste exportinkomsten van het land uit de confectie-industrie gehaald worden. Bedrijven als het Zweedse H&M, het Spaanse Inditex en vele anderen waar we onze kleren van kopen, hebben onderaannemers in dat land die hun werknemers, meestal vrouwen, lage lonen betalen. Wanneer de vakbonden protesteren om een hoger loon te vragen zodat het mogelijk is om in de hoofdstad Dhaka te wonen, krijgen ze het antwoord dat bedrijven dan werk zullen verliezen en er gebruik gemaakt zal worden van onderaannemers in Myanmar. Bangladesh heeft geprobeerd groei te stimuleren met middelen die hebben gezorgd voor meer armoede. Het land probeert haar concurrentievoordeel te behouden door de bevolking arm te houden.

Een weg van postgroei

Meer horen over de roadmap van Olivier en de interessante oplossingen die er zijn richting een weg van postgroei, om armoede en ongelijkheid te verminderen?