Als je een nieuw matras wilt kopen, en je wilt dat zo duurzaam en eerlijk mogelijk doen, waar kun je dan op letten? Volgens Marjolein Vaders van Bedaffair kun je op van alles en nog wat letten: op de kwaliteit (levensduur), op de materialen die gebruikt worden, op de ecologische voetafdruk, op slaapcomfort en op jouw blootstelling aan schadelijke stoffen. In dit artikel praat ze ons bij.

Vertel, wie en wat is Bedaffair?

Marjolein: ‘Bedaffair is een familiebedrijf. We verkopen bedden van natuurlijke materialen, inclusief alles wat daarbij komt kijken: matrassen, kussens, beddengoed. Onze bedden zijn lokaal gemaakt, eerlijk geproduceerd en ecologisch verantwoord.

Mijn vader startte in 1993 met het maken van matrassen van natuurlijke materialen. Hij verkocht destijds aan de deur, met een koffertje. Het voordeel daarvan was dat hij bij de mensen thuis kwam. Hij zag waar ze op sliepen; wat er van die matrassen overbleef na een aantal jaren. Én hij kwam bij de fabrieken. Hij zag de lijm, het plastic, materialen die toxisch zijn en eigenlijk totaal ongeschikt om op te slapen.

Hij vroeg zich simpelweg af waarom we matrassen maken van ongeschikte materialen. Het moet toch ook gewoon gemaakt kunnen worden van natuurlijke materialen als wol, katoen, paardenhaar? Hij ging op zoek en vond een bedrijf in Engeland dat al dit soort matrassen maakte. Daar heeft hij van geleerd. Het duurde iets van tien jaar voordat we een volwaardige collectie hadden. Sinds de komst van het internet belandden we in een versnelling.’

Hoe hebben jullie je in al die jaren ontwikkeld?

‘We startten vanuit een intrinsieke motivatie. Dat begon bij de grondstoffen, maar het werd al snel breder. We wilden niet dat niemand in de productieketen van Bedaffair, dus ook niet de mensen in de werkplaats, met giftige stoffen in aanraking zouden komen.

In 2006 stapten we als eerste beddenbedrijf over van niet-biologisch naar wel biologisch, nadat we hadden ontdekt dat katoen een van de meest bespoten gewassen is in de wereld. Toen dachten we: het kan toch niet zo zijn dat ik hier in het Westen een gezond matras zit te maken, terwijl ergens anders in de wereld een boer in het gif moet werken?

Weer wat later kwamen we erachter dat men in de wol-sector niet bepaald vriendelijk met schapen omgaat. Zo word je elke keer een beetje meer bewust en is het nodig om jezelf de vraag te stellen: waar ben ik mee bezig? Wat veroorzaak ik? Hoe kan het beter voor iedereen, van de boer die het verbouwt tot aan de afvalfase?’

Het klinkt mooi, maar het klinkt ook in schril contrast met wat op dit moment de norm is?

‘Dat klopt. De matrassen zijn opgebouwd uit petrochemische schuimen, waarvan aardolie de bron is. Dat is zo vlak voor de jaren ’40 in de vorige eeuw zo ontstaan: tussen 1937 en 1939 zijn polyurethaan (een bestanddeel koudschuim en traagschuim), PFAS en synthetische pesticiden ontwikkeld. In diezelfde tijd werd de teelt en de handel in hennep verboden, zogenaamd vanwege het gevaar van drugs, maar eigenlijk was de reden vooral dat het een bedreiging voor deze nieuwe industrie.

Het werken met aardolie is om allerlei redenen problematisch. Van de boringen tot aan de afvalfase is het schadelijk – ik noem het ook wel een “gifrotonde”. Alle chemicaliën die in het proces worden gebruikt, zoals brandvertragers, zijn zeer complexe stoffen, die niet afbreekbaar zijn en dus blijven rouleren in het milieu. Dat is schadelijk voor de hele aarde, inclusief onszelf. Daar komt nog bij dat veel matrassen helemaal niet zo’n lange levensduur hebben en dat je “recycling” in deze sector beter “downcycling” kunt noemen.’

Hoe zit dat dan met de levensduur van verschillende soorten matrassen?

‘Schuimmatrassen gaan het minst lang mee, zo’n 8 tot 10 jaar, omdat schuimen degenereren. Ze hebben last van uv-licht en gaan achteruit door de zuren en de zouten van het menselijke lichaam dat erop slaapt.

Synthetische latex matrassen gaan iets langer mee: zo’n 10 tot 12 jaar. Dan heb je nog de natuurlatex matrassen, die bestaan uit natuurrubber zonder aardolie, die gaan 12 tot 15 jaar mee. Het is allemaal erg kort, zeker als je het vergelijkt met wat er mogelijk is. De matrassen van Bedaffair zijn pocketvering matrassen, met alleen maar natuurlijke materialen. Die gaan tot 30 jaar mee.’

Minstens twee keer zo lang dus! Hoe kan dat?

‘Aan de ene kant heeft dat te maken met de kwaliteit van onze Bedaffair pocketvering – we kiezen voor ijzer dat een bepaalde specifieke bewerking heeft gekregen, waardoor de pocketveer een langere levensduur heeft. Daarnaast werken wij met materialen die niet degenereren.

De buitenste laag van onze matrassen bestaat bijvoorbeeld uit wol. Wol kan vocht opnemen, zonder dat het gaat schimmelen. Het kan goed tegen zouten en zuren en het heeft zelfreinigende eigenschappen. Stel dat je iemand bent die ’s nachts veel transpireert, dan kan het matras vocht opnemen zonder dat het nattig aanvoelt.

Door de natuurlijke materialen ontstaat er een ademend systeem. In de zomer voelt je matras hierdoor koeler en in de winter warmer. Als je dit vergelijkt met een matras met een gesloten kern – zoals koudschuim of traagschuim (polyurethaan) met ook nog een laag plastic (polyester) als matrashoes – dan wordt het al snel heel broeierig. Het transpiratievocht kan nergens naartoe, en dat gaat dus in het schuim zitten.’

En hoe zit het met de recycling in de matrassenwereld?

‘Matrassen zijn zo gemaakt dat ze niet te repareren zijn. We hebben recyclingfabrieken voor matrassen in Nederland, maar dat klinkt duurzamer dan het is. Bij chemische recycling fabrieken kan het overgrote deel niet worden gerecycled. Van de 1,27 miljoen matrassen die er per jaar (!) in Nederland worden ingeleverd, worden er in de praktijk maar 200 matrassen écht gerecycled. 

Het grootste deel van afgedankte matrassen wordt via mechanische recycling gerecycled. Dat wil zeggen gedowncycled tot laagwaardig materiaal óf illegaal geëxporteerd naar landen in het mondiale Zuiden. En dat erg schadelijk, want veel matrassen bevatten belastende synthetische materialen, zoals microplastics en niet composteerbare oliederivaten. Het leidt tot ernstige vervuiling van ons milieu en verlies van biodiversiteit in de bodem, grondwater, zeeën en rivieren.

Waarom het op deze manier gaat? Omdat er een verdienmodel achter zit. De industrie wil dat mensen telkens nieuwe matrassen blijven kopen. Ze zorgen met lijm dat de verschillende materialen waaruit de matrassen bestaan niet meer van elkaar gescheiden kunnen worden.

Maar het kán echt anders! Wij werken bij Bedaffair met naald en draad, lijmvrij dus, zodat je het matras kunt openknippen en bij de kern kunt komen. Daarom kunnen wij ook een reparatieservice aanbieden bij onze matrassen. Je koopt eenmalig een matras en dat gaat je hele leven mee. Zonder schadelijke stoffen. Zonder goedkoop dumpen. Zonder vervuiling van het milieu.’

Lees ook: ‘We liggen massaal op giftig schuimrubber. Dat is niet nodig’.
 Een opiniestuk van Marjolein Vaders in de Trouw (16 maart 2026).

We hebben het nog niet gehad over die schadelijke stoffen – wat doet dat met het mensenlijf dat erop slaapt?

‘Voor veel mensen is hun bed een blinde vlek als het gaat om hun gezondheid. Matrassen stoten vluchtige organische stoffen (VOS) uit, waardoor je lichaam ’s nachts voortdurend wordt belast met het verwerken van deze chemische dampen.

Dit speelt vooral in het begin: in de eerste 72 uur nadat matrassen uit hun verpakkingen worden gehaald, is er sprake van een piek in de concentratie van deze vluchtige stoffen. Dat kun je ook ruiken. Hier zijn vele rapporten over geschreven; instanties zoals de Environmental Protection Agency (Amerikaanse waakhond voor milieu en volksgezondheid) vragen aandacht voor de impact hiervan op de binnenlucht en ook het RIVM wijst op de risico’s van chemische emissies. Toch is het lastig om dit te veranderen, omdat metingen vaak gedaan worden over een langere periode en niet alleen over die eerste 72 uur.

Maar ook structureel kunnen de chemicaliën tot gezondheidsklachten leiden. Het lijkt qua emissies allemaal binnen de normen te vallen, maar matrassen worden getest in een klimaatneutrale kamer, op 20 graden. Dan blijven de chemische dampen onder een bepaalde limiet. Er wordt geen rekening gehouden met het feit dat wij mensen 36-37 graden zijn, waardoor de uitstoot van deze stoffen toeneemt. Kortom, bij het testen wordt gewerkt met een situatie die de realiteit helemaal niet nabootst. En het gevolg is dat mensen echt lichamelijke klachten (zoals luchtwegirritaties of hoofdpijn) kunnen krijgen.’

Wat heftig. Wat kun je daartegen doen?

‘Mijn advies is vooral om geen schuimmatrassen en latex matrassen meer te kopen. Natuurlatex is een optie, maar hierbij is het wel belangrijk om te letten op keurmerken (bijvoorbeeld QUL, ECO-CERT of GOLS), want anders is het vaak een mix van natuurlatex met alsnog een synthetische stof.

Daarnaast zou ik mensen op het hart willen drukken om – en dat geldt eigenlijk voor alles wat je koopt – te kiezen voor een producent die intrinsiek gemotiveerd is om de wereld mooier te maken, in plaats van een multinational die vooral gericht is op het maken van winst. Bedaffair is zo’n bedrijf.

Onze matrassen zijn qua prijs vergelijkbaar met de synthetische matrassen van bekende kwaliteitsmerken. Hun traagschuim gaat echter maar 8 jaar mee, terwijl onze pocketvering matrassen wel 30 jaar meegaan én vrij is van schadelijke stoffen. Je investering betaalt zich dus dubbel en dwars terug in levensduur én in een gezonde nachtrust.’

Lees meer interviews met circulaire Nederlandse merken op het gebied van huis en tuin.