Je hoeft de voordelen en baten van kunstmatige intelligentie niet te ontkennen om óók de keerzijde van alle door AI verworven efficiëntie, effectiviteit en impact te kunnen zien. Op diverse manieren leveren we in een AI-wereld in op onze kwaliteit van leven. We zetten een aantal voorbeelden voor je op een rij.

Wat is kwaliteit?

Een discussie over kwaliteit van leven begint logischerwijs met de vraag wat kwaliteit precies is. Kwaliteit staat namelijk niet gelijk aan intelligentie of efficiëntie, maar kan bijvoorbeeld ook raken aan zaken als: beoordelingsvermogen, reflectievermogen, empathie, betrouwbaarheid, duurzaamheid, esthetiek, (klant)tevredenheid, wijsheid, enzovoorts.

Hoe beïnvloedt AI de kwaliteit van ons leven en onze samen-leving?

1. De-skilling

We verliezen beroepsvaardigheden en praktijkervaring, doordat AI taken van ons overneemt en we ze zelf onvoldoende meer oefenen. Bijkomend nadeel: dit maakt ons ook afhankelijker van de techbedrijven die deze tools aanbieden. 

2. Verlies van zingeving en werkplezier

Creatieve makers in uiteenlopende vakgebieden verliezen de betekenis van en plezier in hun werk, bijvoorbeeld doordat hun (tijd voor) maakprocessen vervalt of efficiënter moet. Ook het vervallen van repetitieve taken of saai werk leidt niet automatisch tot meer tijd of leuker werk, maar kan ook leiden tot hogere targets, een groter takenpakket, meer werkdruk, meer stress en uiteindelijk meer burn-outs.

3. Verlies van authenticiteit

Het inzetten van AI voor creatief werk brengt het risico op reputatieschade met zich mee. Vooral jonge mensen hebben behoefte aan authenticiteit en dus aan content waar tijd, aandacht en moeite in zit. Bespeuren ze AI, dan ben je hen kwijt. Zij noemen AI-gegenereerde content ‘lui, nep, goedkoop, inspiratieloos, boomeresk en cringe’.^liii 

4. Verlies van onderlinge betrokkenheid en een gevoel van verbondenheid

Door de snelle antwoorden van LLM-modellen zijn we minder geneigd om elkaar om hulp te vragen. Hierdoor eroderen onze (werk)relaties: ons werk wordt individueler, wat ten koste kan gaan van het teamgevoel en de bereidheid om samen te werken.

5. Verlies van (een gedeeld) realiteitsbesef

Door AI-gebruik kunnen mensen serieus in de war raken: ze worden narcistisch of psychotisch doordat LLM-modellen hen steeds bevestigen, worden verliefd op chatbots, gaan in complottheorieën geloven, worden overgehaald om zelfmoord te plegen of belanden in de manosphere. 

De grenzen tussen mens en technologie vervagen (denk aan neppe influencers die transfobe denkbeelden, racisme en seksueel geweld normaliseren) én de grenzen tussen waarheid en (deep)fakes vervagen. Dit werkt bovendien als een negatieve spiraal: het wordt steeds lastiger om in contact te blijven met mensen in andere “bubbels”.

6. Democratische ondermijning

Met kunstmatige intelligentie kunnen kwaadwillige mensen met minimale inspanning overtuigende desinformatie en propaganda creëren, wat de betrouwbaarheid van informatie ondermijnt en het vertrouwen in instituties, politiek, journalistiek en ook NGO’s schaadt. 

Hierdoor zal internationale samenwerking en de context van jouw werk sneller en vaker worden afgedaan als “fake” en jouw data en verhalen als “nepnieuws”. 

7. Digitale onvolwassenheid

Mensen die de nodige technische kennis en AI-geletterdheid missen, kunnen voor aanzienlijke (bedrijfs)schade zorgen doordat zij AI ondoordacht en gebruiken. Dit kan bijvoorbeeld datalekken veroorzaken.

Bekijk onze beoordelingen van AI-ontwikklaars in de Productwijzer.