Bamboo to save the world. Dat is de titel van een TED-talk waar Joseph Nickisch en Leroy Ranglek van Bamboi op stuitten tijdens hun zoektocht naar een goede grondstof voor hun product, hygiënepapier. ‘Het was 2020 en we wilden graag future proof ondernemen. Daarvoor waren we op zoek naar een product dat iedereen elke dag gebruikt, zoals vuilniszakken, tandenborstels en toiletpapier. We wilden zo’n productproces onder de loep nemen en kijken of we iets konden bijdragen aan het verduurzamen daarvan,’ vertelt Joseph. ‘Mijn compagnon, Leroy, heeft een achtergrond in mechanical engineering en kende de papierwereld al een beetje. Toen we die TED-talk zagen, waarin Pablo van der Lugt de potentie laat zien van bamboe als grondstof voor de bouwsector, waren wij om.’

De ironie dat ze voor hun duurzame onderneming een product kozen met de kortst denkbare levensduur, ziet Joseph zelf ook. Daarom is het zo belangrijk om een grondstof te kiezen die past bij het gebruik. In de toiletpapierbranche gaat het vaak over de vraag wat beter is: gerecycled papier of papier van verse bamboepulp. Wij geloven dat een gerecyclede papiervezel beter in de keten kan blijven door er bijvoorbeeld verpakkingsmateriaal van te maken. Zo’n vezel moet je niet door het toilet spoelen, dan kan deze niet meer opnieuw gerecycled worden. Bamboe past juist perfect bij dat korte gebruik. Het is zo’n beetje de efficiëntste grondstof ter wereld en bovendien heeft het oogsten ervan positieve effecten. Bamboe is een gras met een koolstofopslaglimiet, het is goed om dat steeds te oogsten. Na de oogst groeit uit de wortel met dezelfde vaart weer een nieuwe stengel. En er moet dus sowieso iets met die geoogste bamboe gebeuren. Daarmee wil ik overigens niet zeggen dat de mooie eigenschappen van bamboe ook automatisch gelden voor ons product, daar komt meer bij kijken.’

Bamboe of gerecycled papier? Lees meer hierover in onderstaand kader. 

Joseph Nickisch en Leroy Ranglek van Bamboi

In 2021, het jaar dat Bamboi haar eerste toiletpapierrollen verkocht, was er in Nederland nog geen merk dat zich volledig op toiletpapier van bamboe richtte. Nickisch en Ranglek begonnen als studenten, met geld van een sociale kredietverlener. Het eerste jaar moesten ze het puur van mond-tot-mond-reclame hebben; een marketingbudget was er niet. Echter, hun verhaal bleek op zichzelf al nieuws. ‘In oktober 2022 schreef de Volkskrant een verhaal over ons. Daarna hadden we een storm aan aanvragen. Toen beseften we: mensen zitten hier dus echt op te wachten. Als het door één artikel al zo aanslaat, dan zitten we op het juiste spoor,’ vertelt Joseph.

Waarom Bamboi toiletpapier van de andere kant van de wereld haalt

Wie met bamboe wil werken, moet naar China. Tenminste, als je inzicht wilt hebben in het hele productieproces en teruggaat naar de bron. Het proces van het maken van Bamboi’s toiletpapier ziet er als volgt uit: Chinese boeren brengen hun bamboe bij versnipperpunten. De versnipperde bamboe wordt naar de fabriek getransporteerd waar er allereerst met behulp van water en proceschemicaliën pulp van wordt gemaakt. De (uitgespoelde) pulp wordt geperst en gedroogd tot enorme papierrollen, waar vervolgens de specifieke soorten hygiënepapier uit worden gemaakt. Dit noem je converteren. Als laatste stap worden de rollen per soort verpakt en klaargemaakt voor transport en verkoop.

‘Toen wij begonnen waren we eigenlijk al best ver met een converteerder. Tot we ontdekten dat zij de pulp helemaal niet zelf maakten. Toen we doorvroegen waarom bepaalde certificaten niet op hun naam stonden, kwamen we erachter dat zij alleen het eindproduct verkochtten. Dat was voor ons niet de beste optie. Want als je niet weet hoe de pulp wordt gemaakt, heb je ook veel minder zicht op welke proceschemicaliën worden gebruikt en wat daar vervolgens mee gebeurt. Daarom wilden wij rechtstreeks werken met een producent die het hele proces zelf beheerst.’

Hoe kan een kleine speler als Bamboi invloed hebben op het productieproces van een grote papierfabriek in China? ‘Als wij daar komen met onze wensen zeggen ze vaak: “You are too young, too much future, we invest in you gladly”. We zijn klein, maar we zijn wel een internationale afnemer waardoor zij kennis maken met de wensen en eisen die de Europese markt stelt. Onze productiepartner maakt al decennia papier van bamboe voor de Chinese markt, maar die stelt andere eisen dan de Europese markt. Toiletpapier wordt daar lang niet altijd door het riool gespoeld zoals wij dat doen. In Amsterdam hebben we veel oudere gebouwen met dunne leidingen. Het papier moet dus uiteenvallen in water. Toen eind vorig jaar enkele zakelijke klanten problemen met verstoppingen meldden, zaten we een week later met drie engineers en een tolk in de boardroom van de fabriek om het proces te verbeteren.’

‘Het beeld dat wij van China kunnen hebben als grote vervuiler klopt soms niet’

Het beeld dat wij van China kunnen hebben als grote vervuiler klopt soms niet, blijkt uit Josephs verhaal. ‘Om de cellulose uit de bamboe te krijgen is chemie nodig. In de fabriek van onze partner worden deze proceschemicaliën teruggewonnen en opnieuw gebruikt. Het proceswater dat in de fabriek wordt gebruikt komt uit de rivier waar ze aan is gelegen en volgens de gegevens wordt 96,5% van dit water hergebruikt en gezuiverd. Het water dat terug de rivier in gaat is schoner dan het was en om dat te illustreren laten ze bezoekers hun handen erin wassen en de koikarpers voeren die ze erin laten zwemmen’, vertelt hij. ‘Naast de fabriek staat een huisje van de overheid die dag en nacht de waterkwaliteit doormeet. Klopt deze niet, dan krijgen ze meteen een boete of verliezen ze hun groene subsidie. Dat is wel even wat anders dan dat je hier in Europa een certificaat op basis van een momentopname die gedaan wordt door een third party.’

‘De fabriek is onderscheiden voor haar bijdrage aan de ontwikkeling van een van oudsher arm gebied’

Hoe zit het met de levensstandaard van de boeren die de bamboe aanleveren? ‘Het kan natuurlijk zijn dat wij alleen de mooie voorbeelden te zien krijgen’, geeft Joseph toe, ‘maar eerlijk gezegd geloof ik dat zij hier ook de vruchten van plukken. De fabriek werkt samen met lokale boeren, voor wie het oogsten van bamboe een aanvullende inkomstenbron is naast hun reguliere landbouw. Tijdens onze jaarlijkse bezoekjes zien het gebied zichtbaar ontwikkelen: zo worden er steeds meer stenen huizen opgetrokken. En de fabriek is onderscheiden voor haar bijdrage aan de ontwikkeling van een van oudsher arm gebied.’

Josephs droom

Er moet Joseph nog iets van het hart: ‘Sommige critici begrijpen niet waarom een product als toiletpapier helemaal uit China moet komen. Maar het gaat hier niet om een fiets, die we hier ontwerpen en waarvan we de productie naar China hebben verplaatst. Het gaat om een grondstof die daar groeit en waar ze decennialange ervaring hebben met het verwerken ervan tot papier. Bovendien kwam in onze eerdere productvoetafdruk transport uit op ongeveer vijf procent van de totale CO₂-uitstoot.

Joseph is geen ‘donkergroene idealist’ en gelooft in de principes van de markt. ‘Wij doen dit omdat we geloven dat je met een product met positieve impact óók een gezond, winstgevend bedrijf kunt bouwen. In mijn opvoeding kreeg ik het principe mee dat je mensen behandelt zoals je zelf behandeld wilt worden. Ik geloof absoluut dat ondernemen mogelijk is zonder dat dit ten koste gaat van de planeet of van medemensen. Het principe van wederkerigheid is belangrijk. Een klein voorbeeldje, maar bij het bepalen van een loon voor onze mensen met een nulurencontract, kijken we niet alleen naar de standaard, maar ook naar wat we zelf voor dat werk zouden willen verdienen, vertelt Joseph.

‘Als de hele wereld bamboevelden zou aanplanten, zou je tien keer de wereldwijde CO₂-uitstoot kunnen compenseren’

‘Sinds het zien van de TED-talk van Van der Lught is het onze ultieme droom dat we gedegradeerde gronden in Europa gaan gebruiken om bamboe aan te planten. We kunnen daarmee veel gronden herstellen, CO₂ opslaan in de bodem, bamboe oogsten en Europees bamboepapier gaan maken. Je hoeft geen gezonde grond te gebruiken zoals bij soja, maar we zouden juist groen toevoegen in onderbeboste gebieden. Er kan een soort “unlimited resource supply chain” worden ingericht zodat we allemaal papierproducten kunnen gebruiken waarvoor nooit meer een gebied ontbost hoeft te worden. Als de hele wereld dat zou doen, zou je tien keer de wereldwijde uitstoot kunnen compenseren, blijkt uit een voorbeeld van Van der Lugt. Maar hoe kom je daar? Die bamboevelden komen pas als de markt ziet dat dit een dusdanig serieus alternatief is dat investeringen gegarandeerd renderen. Misschien kan het succes van ons wc-papier bijdragen aan die ontwikkeling.’

Wat is beter: Gerecycled papier of bamboe?

Volgens de Britse partnerorganisatie van Just Enough, Ethical Consumer, is gerecycled papier onderaan de streep net iets beter dan bamboe. Maar volgens Joseph Nickisch van Bamboi is het door de complexiteit van de keten lastig om een volledig beeld te krijgen van de voetafdruk van gerecycled papier. ‘Je weet niet welk hout er oorspronkelijk ingevoerd is om ons papier te maken. Om zacht handdoekpapier te maken wordt eucalyptushout uit Zuid-Amerika geïmporteerd omdat boreaal hardhout daar niet geschikt voor is. In duurzaamheidsrapportages gaat het enkel om de productielocatie. De reis van een vezel, hoe vaak ze wordt verhandeld en met welk energieverbruik ze wordt gerecycled is te complex om volledig inzichtelijk te krijgen. De Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) vraagt van grote bedrijven hun Scope 3-emissies, ofwel de emissies uit de hele productieketen, te rapporteren. Maar dat kan eigenlijk niet met gerecycled papier, want niemand weet hoe dat rolletje tot stand is gekomen. Je gaat nu zien dat bedrijven vanwege de verplichting om te rapporteren gaan overstappen naar bamboe. De emissies uit die keten zijn een stuk eenvoudiger in kaart te brengen, zeker als je het product betrekt van een fabriek die het hele proces beheerst.’

Bamboi beoordeeld

Bamboi werd met een 8,5 tweede in in de categorie Toiletpapier in onze Productwijzer. Bekijk de hele beoordeling via de knop hieronder.