Je stelt een vraag aan een AI-chatbot en krijgt binnen een paar seconden een slim, samenhangend antwoord. Makkelijk toch? Maar terwijl jij tijd wint, draait ergens een enorme hoeveelheid computers op volle toeren. Ze verbruiken stroom, slurpen water en worden ondersteund door mensen die daar zelf nauwelijks voordeel van hebben.
Het roept een fundamentele vraag op: kan kunstmatige intelligentie bijdragen aan een wereld waarin we leven van genoeg? Of is het een nieuwe motor van uitputting van mens én aarde?
Bij Just Enough geloven we dat echte levensvreugde ontstaat in verbinding: met onszelf, met elkaar en met de wereld om ons heen. En dus vragen we ons af: hoe kunnen we AI gebruiken op een manier die past bij dat leven van genoeg?
Wie houdt AI eigenlijk draaiende?
Achter de schermen van AI werken miljoenen mensen. Vaak zijn dit moderatoren, labelaars of datacontroleurs in landen als Kenia, de Filipijnen of India. Ze zorgen ervoor dat AI netjes blijft reageren en geen schadelijke uitspraken doet. Veel van dit werk is slecht betaald en gebeurt zonder sociale zekerheden of zeggenschap.
De Wereldbank schat dat tussen de 150 en 430 miljoen mensen in het Mondiale Zuiden zulk digitaal werk verrichten. AI lijkt misschien ‘automatisch’, maar is in werkelijkheid gebouwd op een verborgen infrastructuur van mensen. Als je AI gebruikt, maak je daarmee dus ook gebruik van deze moderne slavernij.
Wat kost één slimme vraag aan AI?
AI lijkt ongrijpbaar, maar is verrassend tastbaar in zijn impact. Neem het stroom- en waterverbruik. Alleen al het dagelijkse gebruik van ChatGPT wereldwijd kost naar schatting ruim 1 TWh per jaar, evenveel als het stroomverbruik van zo’n 400.000 huishoudens. En om al die servers koel te houden, is meer dan 2 miljard liter water nodig. Dat is genoeg om bijna 900 olympische zwembaden te vullen, of om 50.000 mensen een jaar lang van drinkwater te voorzien.
Als iets gratis is, wie betaalt dan de prijs?
Veel AI-tools zijn (nog) gratis. Waarom eigenlijk? Wat is het verdienmodel? We kennen het patroon inmiddels van sociale media en zoekmachines: gebruikersgegevens worden verzameld, geanalyseerd en doorverkocht. Wat gebeurt er met de vragen die je intypt? De documenten die je laat samenvatten? De persoonlijke informatie die je invoert? En kunnen we daar ethisch gezien zomaar aan meewerken?
Voor wie hier dieper in wil duiken, raden we het boek The Age of Surveillance Capitalism van Shoshana Zuboff aan: een confronterende blik op hoe data geld wordt.
Kan AI ook helpen bij een leven van genoeg?
Gelukkig is dat niet het hele verhaal. AI kan ook goed nieuws zijn als we het bewust en begrensd inzetten. Denk aan slimme systemen die voedselverspilling helpen voorkomen door voorraden efficiënter bij te houden. Of software die helpt om vraag en aanbod op het energienet beter te laten aansluiten. In de zorg kan AI röntgenfoto’s analyseren, zodat artsen meer tijd hebben voor menselijk contact.
Je kunt zelf AI gebruiken om tijd te winnen bij routinetaken, zoals samenvattingen maken of mails opstellen. De vraag is alleen: wat doe je met die gewonnen tijd? Vul je die met nóg meer werk, of benut je die voor rust, relaties en herstel?
AI en echte levensvreugde
Bij Just Enough zien we ‘genoeg’ niet als beperking, maar als bevrijding. Bevrijding van altijd meer, sneller, beter. In plaats daarvan geloven we in een leven van verbinding.
AI is efficiënt, maar brengt ons dat ook dichter bij wat werkelijk waardevol is? Hoe kunnen we technologie gebruiken die niet alleen ‘slim’, maar ook wijs is?
Laat je stem horen
We zijn benieuwd naar jouw ervaringen en inzichten. Zie jij voorbeelden van AI die juist helpt om duurzamer te leven, of de verbinding tussen mensen versterkt? Laat het ons weten!
Mail ons, reageer op LinkedIn of vul het contactformulier in op de website.