Ken je de metafoor van “de AI-trein” al, waar je op zou moeten springen voordat deze vertrokken is? Omdat je, als je er niet op springt, je jouw werk niet voldoende efficiënt of toekomstbestendig uitvoert om je concurrentiepositie te kunnen behouden?
Het is een metafoor die binnen de overheid klinkt, binnen het bedrijfsleven én binnen non-profits. Tegelijkertijd zijn er ook allerlei voorspellingen wáár deze AI-trein eigenlijk naartoe rijdt. In dit artikel werken we enkele scenario’s uit, met lees- en kijktips om je verder te verdiepen.
Scenario 1. De trein rijdt naar “singularity”
Singularity is het (nog altijd hypothetische) moment in de toekomst waarop AI zo intelligent wordt dat zij zichzelf exponentieel kan verbeteren, en de menselijke intelligentie overstijgt. Voorstanders hiervan geloven dat AI dan in staat zal zijn om alle wereldproblemen (o.a. klimaatverandering) op te lossen en dat de techniek ons dan kan helpen om onze biologische beperkingen (ziektes en zelfs de dood) te overstijgen. Critici, die te vinden zijn binnen de Pause AI– en ControlAI-beweging waarschuwen voor het verlies van menselijke controle, en op de mogelijkheid dat AI besluit om de mensheid uit te roeien.
Als je zoekt naar manieren om je zowel tot de utopische als dystopische voorspellingen te verhouden, kijk dan naar deze TEDTalk van Ruha Benjamin.
Scenario 2. De trein rijdt naar wereldmacht voor techmiljardairs
Er woedt een concurrentiestrijd (“AI-wedloop”) tussen grote techbedrijven. De winnaar is degene die een monopolie weet te verkrijgen op data, energie en infrastructuur. Waar de eigenaren van de grootste techbedrijven in feite over dromen en naar streven is absolute economische, militaire en geopolitieke macht (“digitaal feodalisme”). Dit noemen ze zelf overigens het redden van de mensheid, terwijl ze intussen óók steeds explicieter toegeven dat iedereen die niet zo slim of wit of christen of uitverkoren is als zij wat hun betreft mag sterven (“technofascisme”).
Als je je wilt verdiepen in dit wereldbeeld, lees dan het boek End Times Facism (of bekijk de VPRO-aflevering met Astra Taylor, een van de auteurs).
Scenario 3. De trein rijdt naar een grote economische crisis
Grote AI-bedrijven als Als Meta, Grok, Microsoft, Amazon, Oracle en Alphabet wagen zich aan immense schulden, ook wel durfkapitaal genoemd, in hun pogingen om Artificial General Intelligence te creëren. Je kunt gerust spreken van een AI-bubbel of een AI-zeepbel. Als de AI-ontwikkelaars hun utopische beloftes echter niet kunnen waarmaken en/of hun producten niet voldoende kunnen monetariseren (wat tot op heden niet is gelukt), kunnen zij hun investeerders niet terugbetalen. Met een wereldwijde economische crisis tot gevolg.
Het is de moeite waard om kennis te maken met mensen die hiervoor waarschuwen en zich hiertegen uitspreken. Lees bijvoorbeeld Dit is AI van Ilyaz Nasrullah of The Reverse Centaur’s Guide to Life After AI van Cory Doctorow.
Scenario 4. De trein rijdt naar maatschappelijke en ecologische instorting
Invloedrijke techno-optimisten vinden dat we de klimaatdoelen moeten loslaten om AI-bedrijven niet te belemmeren. Technologie is de enige echte oplossing voor wereldproblemen van vandaag. Strenge privacyregels, duurzaamheidseisen en de democratie zelf zien zij als blokkades die de menselijke vooruitgang en economische groei belemmeren. Hierbij is het niet relevant dat we de ecologische voorwaarden om te kunnen leven op aarde (“planetaire grenzen”) structureel ondermijnen of dat gemarginaliseerde mensen steeds kwetsbaarder worden voor onderdrukking (in een surveillancesamenleving), uitsluiting van o.a. sociale vangnetten en armoede.
Lees boeken als Automating Inequality van Virginia Eubanks of Race After Technology van Ruha Benjamin als je wilt weten hoe allerlei groepen mensen nu al het slachtoffer zijn van discriminerende algoritmes.
Scenario 5. Hoe ziet een toekomst eruit die de moeite waard is om in te leven?
De toekomst is natuurlijk niet iets om af te wachten, maar iets om zelf actief aan te bouwen. Kun je een toekomst voor je zien de moeite waard is om in te leven? En welke rol zou AI daarin kunnen spelen? Leuk als je iets laten weten! Dat kan via post@justenough.nl.