Aan het einde van deze maand, op vrijdag 27 november, is het weer Black Friday. Je hebt de eerste aanbiedingen misschien al in je mailbox zien verschijnen. Dit van oorsprong Amerikaanse kortingsfestival lijkt helemaal ingeburgerd in Nederland. Black Friday valt op het perfecte moment: precies voor cadeautjesmaand december. In Amerika valt de dag altijd op de vrijdag na Thanksgiving, zodat veel mensen thuis zijn en kunnen winkelen. 

Een groter contrast is bijna niet mogelijk. Thanksgiving is een dag waarop van oudsher gedankt werd voor de goede dingen en de oogst die men het afgelopen jaar had ontvangen. De dag staat in een brede traditie van culturele en religieuze dankdagen, waarop iets geuit werd van dankbaarheid richting God of Moeder Aarde. De factoren die de mens zegening brengen, zoals goede weersomstandigheden, liggen immers vaak buiten ons. Vaak, helaas niet altijd, brachten zulke tradities ook een besef mee dat er zuinig omgesprongen moest worden met het gegevene. Neem alleen wat je nodig hebt en gooi niets weg van wat je hebt genomen, om Robin Wall Kimmerer in haar boek Een vlecht van heilig gras te parafraseren.

Neem alleen wat je nodig hebt en gooi niets weg van wat je hebt genomen

De aanbiedingen voor Black Friday vertellen je iets anders: koop iets nieuws, koop meer en koop het nu! Het is het feest van het consumentisme of, om het religieus uit te drukken, de hoogmis van het kapitalisme. We laten ons als burgers reduceren tot consumenten en geven gehoor aan de oproep om onze behoefte hier en nu te bevredigen. Het gevoel van bevrediging wordt nog extra versterkt door de belofte dat je een koopje hebt gescoord.

Still uit The Shitthropocene, Welcome to the Age of Cheap Crap, een film van Patagonia.

Wie weleens de test heeft gedaan op Mijn Verborgen Impact, weet dat het kopen van spullen één van de belangrijkste factoren is die de menselijke voetafdruk flink vergroot. Wie spullen in de uitverkoop doet of koopt, zet de aarde in de uitverkoop, zegt Trees for All, the initiatiefnemer van Green Friday, terecht.

Green Friday is een statement tegen Black Friday en Trees for All roept ons op om ons niet te laten verleiden door kortingsacties die te mooi zijn om waar te zijn. Ga in plaats daarvan de natuur in, plant een boom of gebruik de dag als klusdag om spullen te repareren en te recyclen, zijn alternatieven die de organisatie voorstelt.

Een mooi voorbeeld dat illustreert hoe het anders kan en dat ik graag wil uitlichten, is dat van Dille & Kamille. Het merk staat op plaats 5 van de Sustainability Index en is niet voor niets de nummer 1 in de categorie Hobby & Vrije tijd. Ze doen mee aan Green Friday en sluiten daarom op Black Friday de deuren van hun winkels én webwinkel. In plaats daarvan gaan ze met hun medewerkers de natuur in en organiseren met Trees for All een ‘groen gesprek’, waar CEO’s van bekende retailbedrijven het gesprek met elkaar aangaan over bewuster consumeren.

De winkeldeuren dicht: dat is een krachtig signaal dat tot reflectie dwingt: heb ik datgene wat ik dacht te gaan kopen wel echt nodig? Kan ik het probleem dat ik met mijn aankoop wilde verhelpen ook anders oplossen?

Terug naar Thanksgiving. Wie alleen maar neemt, ontneemt de ander iets. Onze medemensen in het mondiale zuiden een fatsoenlijke levensstandaard, de natuur haar biodiversiteit en de planeet haar prettige leefklimaat. Wie echter leeft in het besef dat al ons bezit maar voor een klein deel door eigen ploeteren is vergaard, die kan echt dankbaar zijn. Dankbaar voor de aarde die ons voedt, dankbaar voor de mensen in de productieketens die onze spullen maken en dankbaar voor de welvarende samenleving die je scholing en tal van andere publieke voorzieningen biedt.

Wie leeft in het besef dat al ons bezit maar voor een klein deel door eigen ploeteren is vergaard, die kan echt dankbaar zijn.

Leef met het besef van wederkerigheid: wat kun jij geven in plaats van nemen? Hier wat praktische tips:

• Geef je bedrijf op voor Green Friday
• Doe mee aan de mooie Koop Niks Nieuws Challenge van Zero Waste NL
• Koop je cadeautjes voor december tweedehands, maak zelf iets of geef iets uit de oogst van je moestuin.
• Boekentip (gedrukt op gerecycled papier): Robin Wall Kimmerer, Een vlecht van heilig gras

En last but not least:

Word donateur van Just Enough als je dat nog niet bent en maak met jouw financiële bijdrage onderzoek naar duurzaamheid en ethiek van merken mogelijk!