De gemeente Amersfoort wil in de toekomst een afvalvrije gemeente zijn. Hoe begin je aan zo’n grote ambitie? In ieder geval is het noodzakelijk om te luisteren naar inwoners en ondernemers die hier al mee bezig zijn. Daarom is er een circulaire community in oprichting, waar nu zo’n zestig bewoners bij betrokken zijn die zich op enig gebied met circulariteit bezighouden. Een mix van makers, kunstenaars en ondernemers. We spreken een van hen: Imke, van de Circulaire Stadswerkplaats Amersfoort.

Het probleem van afval

Imke: ‘Afvalstromen zijn een groot probleem: ze stapelen zich snel op, belanden in de natuur en zijn vervuilend. Of ze worden onnodig versnipperd of verbrand. Door materialen als afval te behandelen gaan er veel waardevolle grondstoffen verloren. Ik zie veel van die materialen niet als afval, maar als grondstof.

Als ik iets in handen heb wat ik niet meer kan gebruiken, stel ik mezelf de vraag: wie kan daar nog wat mee? Alleen al door die vraag heb ik veel nieuwe bestemmingen gevonden. De resten van mijn koffie en thee gaat naar een moestuin, mijn groente- en fruitafval gaat op de composthoop, van oud papier maken mijn collega’s en ik nieuwe prijskaartjes, enzovoorts.’

Afvalstromen in kaart

De Circulaire Stadswerkplaats bevindt zich in huis Miereveld, een oude basisschool waar dertien organisaties werkzaam zijn. Imke: ‘We hebben al onze afvalstromen in kaart gebracht en onderverdeeld in verschillende reststromen. Zo verzamelen we het zaagsel dat overblijft bij onze houtzagerij en dat geven we aan een biologische boer, die het gebruikt als ondergrond in de koeienstal.

Het vraagt om een andere manier van denken, maar zodra je die eigen maakt zul je versteld staan van hoeveel materialen je nog kunt hergebruiken. Onze eigen afvalstromen zijn hierdoor beperkt.’

Samenwerken

‘We zijn vier ondernemers met allemaal een eigen bedrijf. Inez maakt veelal producten door plastic te recyclen, Albert maakt duurzame meubels van lokaal gekapt hout en multiplex en Peter maakt lessen voor het primair en voortgezet onderwijs. Zelf maak ik interieurproducten van gerecycled materiaal en ik organiseer events en activiteiten die gericht zijn op bewustwording. We huren twee grote ruimtes en we delen onze machines en gereedschappen. We inspireren en helpen elkaar ook bij grotere interieur- of onderwijsprojecten.

Bij het opleveren van een product geven we er een ‘materialenpaspoort’ bij. Daarop staat de oorsprong van de grondstoffen die we hebben gebruikt. Laatst had ik een kast gemaakt. Op het materialenpaspoort stond: ‘Tachtig procent van jouw kast bestaat uit hergebruikte multiplexplaten van restaurant Het Lokaalin Amersfoort.’ Het is een win-winsituatie: het “afval” heeft een nieuwe bestemming gekregen en wij hoeven geen aanspraak te maken op nieuwe grondstoffen wanneer we een kast moeten maken.

Met het hele netwerk van duurzame ondernemers helpen we elkaar. We verwijzen naar elkaar en zijn ook klant bij elkaar. Wij halen een duurzaam brood bij de bakker, en de bakker bestelt bij ons weer iets anders.’

Circulaire stadswerkplaats voor buurtgenoten

‘We stellen onze werkplaats ook open voor buurtgenoten. Vaak komen mensen iets zagen of doen ze mee aan workshops. Door onze kennis en kunde te delen zijn steeds meer mensen in staat om zelf hun restmaterialen te hergebruiken.

Vaak zeggen mensen: ik wil wel, maar ik weet niet hoe. We vinden het leuk om tips te geven, zodat mensen nieuwe vaardigheden leren en denken: dit kan ik, volgende keer doe ik het ook! We kunnen met één circulaire stadswerkplaats niet de hele gemeente Amersfoort afvalvrij maken, maar de groep mensen met skills wordt wel groter.’

Afvalstromen redden

‘We hopen in de toekomst nog veel meer afvalstromen te kunnen redden, samen met andere ondernemers en de gemeente. We hopen dat Amersfoort een grondstoffenbouwmarkt krijgt – een soort kringloopwinkel vol met materialen die prima hergebruikt kunnen worden. Uiteindelijk moeten we toch leren om langduriger om te gaan met onze grondstoffen. Wij doen dit niet omdat het moet, maar omdat we erin geloven en er enthousiast over zijn.’