36 woningen, verdeeld over 5 woongroepen. Geschikt voor studenten, starters, gezinnen. En dat alles in één gebouw – en niet zomaar eentje. De Warren is namelijk een duurzame wooncoöperatie, waarbij de bewoners zelf hun eigen pand hebben ontwikkeld.
Het gebouw is gemaakt met zo veel mogelijk duurzame, circulaire en natuurlijke materialen. Het is energiepositief en heeft een groene gevel, om ook plek te maken voor kleine dieren als vogels en bestuivende insecten. Kortom, toekomstproof!
Kim Otten, een van de initiatiefnemers en bewoner van het eerste uur, deelt het verhaal van De Warren.
Zelfbouw
‘Ik was onderdeel van een vriendengroep, met wie we tijdelijk samenwoonden in een creatieve broedplaats. We wilden niet dat dit voorbijging, dus er ontstonden plannen voor een woonplek voor de lange termijn. We waren nog in de brainstormfase toen de gemeente Amsterdam met een pilot voor een zelfbouw wooncoöperatie kwam op IJburg. We schreven ons in, schreven een projectplan en wonnen. Het ging allemaal heel snel.
Wat er toen volgde, was een belachelijk groot project. We waren met een groep van 50 mensen en samen hebben we een wooncoöperatie opgericht. We werden dus zelf de ontwerper en ontwikkelaar van het gebouw. Ook het beheer doen we zelf. We zijn de tweede in Nederland die het zo doen.’
De droom
‘Onze droom was om creatieve ruimtes, spullen en een stuk land te delen. Die eerste twee dingen zijn gelukt, de wens om landelijk te wonen moesten we loslaten toen we de locatie op IJburg kregen. Omdat we kozen voor zelfbouw, kwam er ook een nieuwe wens bij: om zo duurzaam mogelijk te bouwen.
Het werd een hele zoektocht om het allemaal voor elkaar te krijgen. Deze nieuwe manier van bouwen en wonen leverde de nodige obstakels op. Zo merkten we dat de regelgeving nog niet goed aansloot bij het zelf bouwen van een wooncoöperatie. We moesten bijvoorbeeld veel tijd en geld steken in de opstartfase – denk aan een architect voor de tekeningen – terwijl het door ons geleende geld pas beschikbaar kwam wanneer de aannemersovereenkomst getekend was, en daarmee de bouw was verzekerd. En dat kon pas als we de tekeningen hadden. Dat soort dingen hebben zeker de nodige spanning en onzekerheid met zich meegebracht.
Gelukkig dacht de gemeente Amsterdam – met wie we intensief samenwerkten – goed mee. Ze wilden zelf ook dat het zou lukken, dus ze hebben gedaan wat ze konden om ons te helpen. Ook hebben zij de geleerde lessen ter harte genomen. Er is nu bijvoorbeeld een leenfonds beschikbaar vanuit de gemeente voor die opstartfase.’
Duurzaamheid
‘De bouwkeuzes hebben we zo geïnformeerd mogelijk gemaakt: wat zijn de opties, hoe duurzaam is het, hoeveel impact heeft het, hoeveel kost het, wat zijn prioriteiten, enzovoorts. We organiseerden sessies om hier gezamenlijk over te leren en om knopen door te hakken. Het was een puzzel die we moesten leggen.
Natuurlijk moesten we ook concessies doen. We kozen bewust voor sociale en middeldure huurwoningen, dat betekent dat het betaalbaar moet blijven en hierdoor is niet alles mogelijk. Het bleek bijvoorbeeld niet haalbaar om onze toiletten door te spoelen met regenwater, maar we vangen nu wel regenwater op in ons dak voor de gevelplanten. En ook al bestaat het grootste gedeelte van het huis uit hout, alsnog moesten we op sommige plekken voor gipsmuurtjes en beton kiezen.
Waar mogelijk kozen we voor circulaire materialen, waaronder prachtige, excentrieke, oude meerpalen, die er al heel wat levensjaren op hadden zitten. Ze brengen veel sfeer in het gebouw. Je vóélt gewoon dat ze er al een leven op hebben zitten; dat er een verhaal achter zit. Het zoeken en ophalen van dat soort materialen deden we zelf. Dat is het fijne van een grote groep mensen: we hadden veel handen.
Ook hebben we zo veel mogelijk zonnepanelen laten plaatsen, en zijn we dankzij een ‘Warmte-Koude Opslag’ qua energie gedeeltelijk zelfvoorzienend.’
Samen wonen
‘De Warren bestaat uit 36 woningen, die zijn verdeeld over 5 verdiepingen. Elke verdieping vormt zijn eigen woongroep en functioneert zelfstandig. Een derde van de in totaal 800 vierkante meter aan ruimte is voor gemeenschappelijk gebruik. We hebben een gezamenlijk kantoor, een muziekstudio, een klusruimte, een kinderspeelkamer, een sportzaal, logeerkamers, stiltekamers, een dakterras, enzovoorts. En verder hebben we veel hoekjes en plekjes waar je elkaar kunt ontmoeten.
Ik hoor veel mensen zeggen dat ze ook zoiets zouden willen. Zeker in de stad. We hebben ons zo sterk geïndividualiseerd. Hierdoor moeten vele mensen dagelijks in hun eentje eten en alleen voor zichzelf koken. Door samen te eten heeft iedereen bij ons de mogelijkheid om minstens één moment per dag mensen te ontmoeten.
Het samen eten hebben wij per verdieping geregeld. Het is geen verplichting; iedereen ervaart het als heel vrijblijvend en relaxt. Tijdens de maaltijd kun je even iets delen met een ander, contact maken, of gewoon niets zeggen – niets moet, alles mag. Het betekent al zo veel als iemand een maaltijd voor je op tafel zet. En bovendien: ik hoef zelf maar 1 keer in de 2 weken te koken!’
Jonge ouders
‘Een woongroep zie ik als een staat van zijn. Samen het leven delen. Sinds de start van De Warren zijn er hier 7 kinderen geboren. We merken dat het voor jonge ouders erg fijn is om steun te hebben van de woongroep – bijvoorbeeld omdat ze niet elke avond over het eten hoeven na te denken.
In een woongroep maak je gemakkelijk contact, kun je altijd de babyfoon even bij iemand neerzetten, en kun je aansluiten bij activiteiten in het gebouw. Het is veel minder logistiek gedoe, waardoor je ook minder snel geïsoleerd raakt. Dat is zo’n grote meerwaarde.’
Sam van Zoest, een van de bewoners van De Warren, is filmmaker en heeft een documentaire gemaakt over het ontstaan van De Warren. De docu is hier te zien.