Jan Huijgen van de Eemlandhoeve wil dat boeren en burgers weer samen verantwoordelijkheid oppakken voor ons “voedsellandschap”. Zelf is bij boer bij de Eemlandhoeve, een boerderij in Bunschoten.
Alhoewel… De plek is veel meer dan alleen een boerderij en boer Jan veel meer dan alleen een boer. Bovenal is hij een visionair, die haarfijn aanvoelt wat het land, de boeren en de mensen nodig hebben: elkaar.
De Eemlandhoeve: een dorp op een boerderij
Wanneer je rondloopt op de Eemlandhoeve waan je je elke paar minuten in een ander landschap. De boerderij begint met een “dorpsstraat”, wat inderdaad zo aanvoelt. Je vindt er een proeflokaal (restaurant), een zorghuis, een landschapshuis, een winkeltje, en op sommige dagen is er zelfs een kapper aanwezig.
Natuurlijk zijn er ook akkers, waar groenten geteeld worden, en overal en nergens vind je stallen, hokken en weiden voor koeien, geiten, kippen, enzovoorts. Dan weer een veld met pipowagens en picknicktafels, voor mensen die komen slapen bij de boer.
Naast de bomen staan educatieve bordjes met informatie over de betreffende boomsoort. Immers: eerst moet je iemand kennen om diegene te kunnen waarderen. En je moet iemand waarderen om van diegene te kunnen houden. Dat geldt niet alleen voor mensen, maar ook voor bomen en alle andere niet-menselijke wezens.
Eemvallei Oase
Op een terrein wat verder naar achteren ligt een grasveld waar een gracht omheen is gegraven. In het midden een “natuurobservatorium” – waarover Jan grinnikt dat je soms termen moet bedenken om een vergunning te kunnen krijgen. Dit veldje noemt hij “De Oase” en dat is ook het idee: een plek om te onthaasten, ontladen, af te stemmen, tot rust te komen, uit de drukte van prikkels en verwachtingen te stappen, op een andere frequentie naar Leven en Liefde te kijken, te luisteren naar de stilte en de wind.
Voor de ingang hangt het gedicht De Braambos. Binnen een gedekte tafel, kunstwerken, een grote boekenkast, een wenteltrap met bovenaan een bankje met verrekijkers. Als je naar buiten stapt, zo’n verrekijker in je hand, kun je kilometers van je af kijken: naar weilanden, akkers, nog iets verder de snelweg en de torens van de stad. Er worden hier “eventjes” georganiseerd, waar je naartoe kunt komen om te bidden, leren, werken en/of spelen. De boerderij mag ook functioneren als een bezielde plek dus.
En dan vind je er nog de Randakker: een enorme moestuin die gerund wordt door vrijwilligers, en waarvan de oogst bedoeld is voor de Voedselbank. En de Voedselcampus: een grote schuur, bedoeld als learning hub voor boeren én burgers in de regio.
Voedsellandschap
Wat is het idee, de visie, de droom achter al deze initiatieven op de Eemlandhoeve? Jan: ‘We moeten als samenleving weer toe naar een “voedsellandschap”, waar boeren, burgers en bestuurders samen eigenaarschap tonen voor gezonde voedselproductie en een gezond-makende leefomgeving.’
Daarom probeert hij een plek te creëren waar die boeren, burgers en bestuurders elkaar ontmoeten en elkaar kunnen helpen om onze boerenbedrijven weer een perspectief te geven. ‘Want veel boeren in Nederland hebben het zwaar. Ze zijn decennialang gedwongen in schaalvergrotingen, met alle problemen van dien, en nu worden zij gedwongen om daarmee te stoppen.’
“Hoe dan wel?”
‘Een derde van de boeren zal stoppen. Een derde zal op de oude voet door blijven gaan, koste wat het kost, met steeds weer de nieuwste technologieën. De laatste derde van de boeren wil wel veranderen, maar snakt naar een antwoord op de vraag hoe dan wel. Burgers en bestuurders zouden samen in actie moeten komen om hen te helpen aan een duurzaam bestaansmodel.’
Dat kan er volgens Jan zo uitzien: ‘Een derde van de boeren gaat het voedsel verbouwen voor een derde van de lokale gemeenschap. Dan heb je lokaal en biologisch geproduceerd voedsel met een lage voetafdruk (want weinig transport nodig) én een betrokken gemeenschap eromheen.
Als burger kun je betrokken zijn op verschillende manieren: als klant (boodschappen bestellen), als vrijwilliger (helpen op het land) en als participant (geld investeren). Op deze manier veranderen boerderijen in een door de gemeenschap gedragen ontmoetingsplaats, net zoals onze Randakker dat nu is.’
Samen-komen
Met de Eemlandhoeve hoopt Jan een beweging van onderop op gang te krijgen, vanuit de kracht, identiteit en sociale cohesie die al in de lokale gemeenschap aanwezig is. En vanuit een groeiend bewustzijn dat onze eigen mentale en fysieke gezondheid in verband staat met onze zorg voor onze leefomgeving.
Of, zoals Jan het samenvat: ‘De landbouw is een belangrijke drager van een maatschappelijk gezond voedselsysteem: een gezonde samen-leving in een gezonde leefomgeving met gezonde producten’.
Benieuwd naar deze mooie plek? Je bent er van harte welkom. Kom naar een van de events die georganiseerd worden bij de Oase, werk een ochtend mee op de Randakker óf kom bijvoorbeeld een nachtje slapen bij de boer.