‘De natuur lijkt minder CO2 op te nemen. Daar schrok ik mij een ongeluk van. Zitten we op een omslagpunt? Hoe kan ik goede moed houden bij zulk verontrustend nieuws?’ Een spannende vraag om de nieuwste podcastaflevering van Leven na de Groei mee te beginnen. In gesprek met Paul Schenderling kwamen we tot 4 adviezen om goede moed en hoop te houden, ook bij tegenslag.
1. Blijf trouw aan je overtuigingen
Paul Schenderling: ‘De laatste tijd zien we politici en kiezers die met de wind meewaaien. Neem de centrumrechtse politici in Nederland, die geen weerstand hebben geboden maar de agenda van extreemrechts hebben overgenomen. Dat is een ontstellend gebrek aan leiderschap. En het is regelrechte misleiding van de kiezers om dezelfde illusies te gaan verkopen: makkelijke oplossingen voor grote problemen, die niet waar te maken zijn.
Hetzelfde is in Europa gebeurd. Macron en Merz hebben opgeroepen om twee belangrijke wetten (CSRD en CSDDD) te schrappen. Deze wetten waren door het Europees Parlement door een grote meerderheid aangenomen en ze waren broodnodig, omdat ze bedrijven verplicht stellen om in hun keten na te gaan of hun producten eerlijk en verantwoord worden geproduceerd.
Vele mensen hebben zich jarenlang ingezet om deze wetten er doorheen te krijgen. Het gaat over miljoenen mensen die een mensonwaardig bestaan hebben door hun werkomstandigheden. En dan worden ze zomaar getorpedeerd. Dat maakt boos en verdrietig. Ik had gehoopt en verwacht dat er in de politiek een geweten meespeelt. Zeker in dit geval, waarbij we het hebben over een oceaan van leed.
De beste manier om hierop te reageren, is door zelf wél trouw te blijven aan je overtuigingen. Laten we juist de verdieping opzoeken als het gaat om onze overtuigingen, de inhoud goed onderbouwen, de waarden goed funderen, daar gevoel bij krijgen, de verhalen van overwinningen met elkaar delen, enzovoorts. Dat helpt ook om met vreugde een minderheid te zijn.
We zijn snel geneigd om ons aan te passen aan hoe de meerderheid lijkt te denken. Dat merk ik zelf al als ik bijvoorbeeld sceptische gezichten zie tijdens een lezing. Maar het is juist belangrijk om voet bij stuk te houden. Dat is ons niet aangeleerd vanuit ons onderwijssysteem, dus het is belangrijk dat we ons realiseren dat we onszelf daarin moeten oefenen.
Wat mij enorm motiveerde, was om te ontdekken met welke strijd bepaalde waarden en verworvenheden in het verleden tot stand zijn gekomen. Mensen zijn tot het slechte in staat en kunnen dat lang volhouden. Maar op de een of andere manier is dat niet volhoudbaar. In de geschiedenis zie je keer op keer dat bepaalde essentiële waarden terug “veroverd” worden, wanneer deze uit de samenleving lijken te verdwijnen.
Dan heb ik het bijvoorbeeld over waarden als vrijheid, vrede, rechtvaardigheid, naastenliefde. Dat zijn waarden waar mensen altijd voor zullen strijden. Want we zijn mensen met een geweten. En blijkbaar hebben deze waarden een bestaansrecht, waardoor ze letterlijk onverwoestbaar zijn. Als je dat weet, geeft ontzettend veel kracht.’
2. Bouw aan gemeenschappen
‘We moeten onszelf (juist als minderheid) organiseren en elkaar helpen om onze standpunten in stand te houden.
Ik moet denken aan een groepje ouders, die samen besloten dat ze hun kinderen geen smartphone wilden geven totdat zij 14 jaar waren. Het ging om 7 kinderen in een klas van 30 kinderen. Maar het was een daverend succes, omdat zowel de kinderen als de ouders voldoende steun aan elkaar hadden om dat ook echt vol te houden.
Zo kunnen we elkaar steunen om trouw te blijven én goede moed te houden in deze tijd.’
Benieuwd naar de andere adviezen voor goede moed?
Luister naar de podcastaflevering van 2 juni 2025. Of lees over andere afleveringen van Leven na de groei.