Als we moe zijn van al het negatieve klimaatnieuws, is de beste manier om hoopvol te blijven: zien wat er allemaal al wel gebeurt, al is het maar op kleine schaal. En dat is meer dan je denkt! Het bewijst ook dat we niet alleen zijn, dat er meer mensen zijn die zich inzetten om via voedsel een verschil te maken. Laten we een aantal initiatieven op het gebied van duurzame voedselproductie ontdekken.

We gaan er een echt microavontuur van maken. Bij Fork Ranger zijn we erg enthousiast over het ontdekken van de natuur, en één persoon die dat makkelijker en leuker heeft gemaakt is Alastair Humphreys. In zijn boek Microadventures (hij bedacht deze term) stelt hij allerlei avonturen voor, waarvoor we niet hoeven te wachten op de volgende vakantie, maar die we gewoon in ons dagelijks leven kunnen beleven.

Met het concept van microavonturen als inspiratie hebben we een paar voedsel microavonturen voor je bedacht. Maar voordat we die hieronder delen, kijken we eerst naar de rol van lokale voeding bij duurzamer eten.

De klimaatimpact van lokaal voedsel

Een van de redenen waarom mensen gemotiveerd zijn om lokaal voedsel te eten, is het verminderen van voedselkilometers: de afstand die ons voedsel aflegt van de plek waar het verbouwd is tot ons bord. Het voedsel in de supermarkt komt van over de hele wereld en transport is (nog steeds) sterk afhankelijk van fossiele brandstoffen.

Lokaal eten vermindert dus de uitstoot van ons voedsel, is de gedachte. Hoewel dit klopt, wordt de hoeveelheid bespaarde emissies vaak overschat. Het grootste deel van de CO2-uitstoot van voedsel komt voort uit de productie op de boerderij.

Fork Ranger helpt consumenten met het maken van duurzame voedselkeuzes. Dat moet volgens hun leuker en makkelijker worden! Daarom maakten ze het boek ‘Ons Eten als weg uit de Klimaatcrisis’, een Seizoenskalender en de gratis Fork Ranger app. 

Slechts 5 procent van de CO₂-uitstoot van ons eten wordt veroorzaakt door transport. Dit is veel minder dan mensen denken. Dus in plaats van al het voedsel van het huidige voedingspatroon lokaal te kopen, is minder vlees en zuivel eten veel effectiever om de klimaatimpact van wat je eet te verminderen.

Alleen al het vervangen van rundvlees door ander vlees – en niet eens minder vlees eten – vermindert de klimaatimpact van je voedingspatroon al met 21 procent. Dat is dus 3 tot 4 keer meer dan al je voedsel lokaal kopen. Als je je ooit afvraagt ​​hoe andere acties met betrekking tot je voedsel zich verhouden, kijk dan eens naar ons Kompas.

Dit betekent echter niet dat het kopen van lokaal voedsel zinloos is. Maar let er dus op dat je de bespaarde uitstoot niet teniet doet zonder het door te hebben.

De duurzaamste manier om lokaal boodschappen te doen

Als je besluit om lokaal boodschappen te doen, maakt het uit hoe je naar de lokale winkel gaat: met de auto, te voet of met de fiets. Bekijk het zo: het kost een bepaalde hoeveelheid energie om gewicht over een bepaalde afstand te vervoeren. Je kunt je voorstellen dat het vervoeren van jou in je auto van 1000 kg (of meer) voor een boodschappentas met lokale groenten veel meer energie kost dan jouw aandeel in de bezorging van lokale groenten voor meerdere huishoudens.

Het omslagpunt ligt rond de 3,3 km. Voor een kortere afstand is de uitstoot van je eigen autorit lager dan die van de bezorging, maar voor een grotere afstand heeft bezorging een lagere uitstoot.

Maar de beste manier om helemaal geen uitstoot te veroorzaken, is natuurlijk om te voet of met de fiets te gaan. En je krijgt ook nog eens wat beweging en frisse lucht! Daarom zijn de voorgestelde voedsel microavonturen een uitstekende manier om nieuwe plekken te ontdekken die deel uitmaken van een duurzaam voedselsysteem.

Waarom lokale voedselinitiatieven toch waardevol zijn

Ondanks het beperkte potentieel om de CO2-uitstoot te verminderen in vergelijking met andere aanpassingen op het gebied van ons eten (zie ons Kompas) zijn lokale voedselinitiatieven toch waardevol. Lokale boeren zijn op veel verschillende manieren verbonden zijn met lokale consumenten, dus het is lastig om eenduidig algemeen wetenschappelijk bewijs te vinden voor de voordelen van lokale voedselinitiatieven.

Klimaatvriendelijke productie van voedsel

Hoewel het geen garantie is dat lokale producten per definitie duurzaam zijn, ontdekten we tijdens het plannen van de routes voor de voedsel microavonturen dat lokale voedselinitiatieven wel vaak duurzame landbouwmethoden gebruiken, zoals biologische landbouw. ​​

Zelfs als hun producten misschien niet als biologisch zijn geëtiketteerd, is het verstandig om lokale boeren naar hun landbouwmethoden te vragen om hier meer over te weten te komen. Neem zeker een kijkje op de websites voor meer informatie over de landbouwmethoden bij de locaties waar we straks tijdens onze microavonturen stoppen.

Een gevoel van gemeenschap

Als consumenten gevraagd worden waarom ze lokale voedselproducten kopen, weerklinkt dat het een gevoel van gemeenschap geeft. Consumenten willen bijvoorbeeld lokale boeren steunen, sociale relaties met boeren opbouwen en het welzijn van hun eigen gemeenschap positief beïnvloeden. Interessant is dat onderzoek ook aantoonde dat de sociale band alleen standhoudt zolang hun eigen belangen worden behartigd (d.w.z. winstgevendheid en controle voor boeren, en toegang tot gezond, betaalbaar voedsel voor consumenten).

Een van de lokale voedselconcepten waar er niet alleen een gevoel van gemeenschap heerst, maar er echt een gemeenschap is, is ‘gemeenschapslandbouw’, of in het Engels: community supported agriculture (kortweg CSA). Het verschil zit in de betrokkenheid van de consument: deze is hoog vergeleken met veel andere lokale voedselconcepten, zoals een boerderijwinkel.

Bij een CSA zegt ​een groep mensen toe de oogst van één boerderij af te nemen en delen ze de risico’s en voordelen van het verbouwen van voedsel. Dus als je niet alleen een gemeenschapsgevoel wilt creëren, maar ook een echte gemeenschap wilt creëren of eraan wilt bijdragen, kijk dan eens welke CSA’s er in jouw omgeving zijn. Het kan niet alleen leiden tot lekker lokaal eten, maar ook tot nieuwe vriendschappen. Onthoud: het vraagt ​​ook betrokkenheid van jou. De microavonturen zullen ook langs een aantal daarvan leiden en onderweg heb je voldoende tijd om na te denken of dit bij je past.

Plattelandsontwikkeling

Er zijn verschillende manieren hoe lokale voedselinitiatieven kunnen leiden tot ontwikkeling van het platteland. Boerderijwinkels kunnen bijvoorbeeld mensen aantrekken die gebieden bezoeken zij anders niet zouden bezoeken. En daar kunnen andere lokale bedrijven ook weer van profiteren. Misschien val jij ook wel in deze categorie, als je onderweg een koffiepauze houdt? Soms combineren boeren het verbouwen van voedsel ook met toerisme en kun je op de boerderij overnachten. En als de voedselverwerking ter plaatse of in de buurt plaatsvindt, creëert dit banen op het platteland.

Meer waardering

Ook waardering speelt mee: boeren die lokaal hun producten verkopen, voelen zich vaak erkend voor hun rol in het lokale voedselsysteem. Dit is – wat mij enigszins verbaast – vaak de belangrijkste reden voor hen om deel te nemen aan lokale voedselconcepten. Na wat verder onderzoek begon ik dit te snappen. Een Engels onderzoek ontdekte dat het gebrek aan publieke waardering, begrip voor hun werk en de druk en uitdagingen waarmee ze te maken hebben, tot eenzaamheid bij boeren kan leiden. Lokaal je eten kopen is dus ook een manier om ‘dankjewel’ te zeggen tegen de boeren die in één van onze eerste levensbehoeften voorzien.

Moeten we ons hele voedselsysteem dan niet gewoon op lokaal voedsel baseren? Omdat we nu steeds meer in steden wonen, is het niet mogelijk om over te stappen op lokaal voedsel voor iedereen. We kunnen simpelweg niet al het voedsel in de buurt verbouwen. Uit een studie uit 2020 bleek dat slechts 11 tot 28 procent van de wereldbevolking binnen een straal van 100 km aan de vraag naar specifieke gewassen kan voldoen, met aanzienlijke verschillen tussen regio’s en gewassen. Voor 26 tot 64 procent van de bevolking is die afstand groter dan 1000 km.

5 lokale voedselinitiatieven met een microavontuur

We hebben een aantal routes in verschillende delen van Nederland samengesteld, voor de verandering eens niet beginnend in Amsterdam of Utrecht ;). Alle routes starten bij OV-knooppunten, zodat je op een duurzame manier naar de route kunt reizen. En alle routes bevatten verschillende lokale voedselconcepten. 

Laat ons weten wat je ervan vindt: moeten we er meer maken? Een van mijn ideeën is om een ​​boek te maken met routes door heel Nederland, moeten we dat doen? Laat het Mareike weten: mareike@forkranger.com.

Bekijk de routes hieronder:

• Noord-Nederland 🚲 vanuit Assen
• Oost-Nederland 🚲  vanuit Lochem
• Midden-Nederland 🥾 vanuit Bunnik
• West-Nederland 🥾 vanuit Leiden
• Zuid-Nederland 🥾 van Etten-Leur naar Breda

Tip: controleer altijd online de meest actuele openingstijden en activiteiten. We proberen deze up-to-date te houden, maar het kan gebeuren dat er iets ontbreekt.

Waarom hebben we Komoot gekozen voor de routes?

• We kunnen de route beter plannen dan met Google of Apple Maps.
• Je kunt het gratis gebruiken (als je het zonder de real-time navigatie gebruikt, kun je nog steeds zien waar op de route je bent).
• Je kunt je eigen aanpassingen maken aan de route die wij hebben voorgesteld.
• We kunnen later meer informatie toevoegen (dit was voor nu nog niet mogelijk, vandaar dat we dit op de webpagina hebben weergegeven).

Conclusie

Lokaal voedsel eten bespaart misschien niet veel CO₂, maar het is nog steeds waardevol om lokale producten te kopen. Als je net begint met duurzaam eten, concentreer je dan eerst op het eten van minder vlees en zuivel. Toch kan een heerlijk lokaal vlees- of zuivelproduct je helpen om het als een luxe te beschouwen. In die zin zal het helpen om CO₂ te besparen.

Ga er lopend of met de fiets op uit, zodat je geen extra uitstoot veroorzaakt bij het kopen van je producten. Als je wat je eet naar duurzame hoeveelheden hebt aangepast, is lokaal boodschappen doen een geweldige manier om meer betrokken te zijn bij hoe je eten wordt geproduceerd.

Hoewel het geen garantie is dat “lokaal = duurzaam”, hanteren veel lokale voedselproducenten wel degelijk duurzame landbouwmethoden. Vraag het de boeren zelf. En dit is belangrijk nadat je hebt geprobeerd minder vlees en zuivel te eten, omdat het eten van meer biologische producten hoger op de prioriteitenlijst voor een duurzaam voedingspatroon staat dan lokaal eten.

We hopen dat deze voedsel microavonturen je helpen de verschillende lokale voedselconcepten te ontdekken en je nieuwsgierigheid te prikkelen naar de herkomst van je eten. Veel plezier met ontdekken en laat ons weten wat je ervan vond!

Overige tips

Als je niet in de buurt woont van een van deze voorgestelde voedsel microavonturen of als je je eigen avonturen wilt ontwerpen, zijn hier enkele bronnen die je kunt gebruiken (op het moment van schrijven):

• Check deze Regeneratiekaart met allerlei lokale voedselinitiatieven.
• Voeg je bij een van de Herenboeren CSA’s of vind een andere voedselgemeenschap hier. 

Dit artikel is geschreven door Mareike Brühl van Fork Ranger.

Lees meer over voedsel.