Hoewel onze Productwijzer steeds een beetje verder gevuld wordt met nieuwe categorieën én Nederlandse merken, is één categorie tot op heden een groot en belangrijk gemis: de categorie ‘huis en tuin’ bestaat vrijwel alleen uit huis-producten en niet uit tuin-producten… Omdat je tuin toch een heel wezenlijk onderdeel is van een duurzaam leven, vroegen we Katja Staring, duurzame tuinexpert, om ons bij te praten.

Over Katja Staring

Katja: ‘Ik heb een achtergrond in de journalistiek en veel gewerkt voor outdoor-media, zoals de ANWB-bladen. Op een gegeven moment belandde ik in de corporate wereld, waar ik als freelancer tijdelijk interim-banen deed. Toen ik een tijdje in die kantoortorens langs snelwegen zat, voelde ik me opgesloten. Een vriendin zei toen: ‘Ja, jij moet weer naar buiten!’ Ze had gelijk en ik ging de natuur weer in. Daar ontdekte ik wat ik had gemist. Dat was voor mij een kantelpunt. Ik besloot: voortaan is de natuur mijn grootste opdrachtgever.

Sindsdien heb ik meerdere boeken geschreven over ecologisch tuinieren en rewilding, en ben ik vanuit allerlei rollen en projecten bezig met de invloed die we kunnen uitoefenen op onze directe, levende omgeving: onze tuinen, onze straten, onze buurten.’

Welke stappen kun je zetten als je duurzamer wilt tuinieren? 10 tips!

Tuinontwerp

Tip 1. Hoe méér groen, hoe beter

‘Het verschilt per persoon wat je smaak is en hoeveel tijd, budget en talent je hebt voor tuinieren. Toch adviseer ik aan iedereen: zorg dat je tuin minstens voor driekwart groen is (kunstgras telt niet mee). Als tuinieren niet je hobby is, kies dan voor planten die weinig onderhoud nodig hebben, bijvoorbeeld plantpakketten van biologische plantenwebshops als Natural Bulbs of Sprinklr. Als je budget laag is, kun je plantjes en zaden van buren, vrienden of je lokale tuinvereniging vragen.

Houd je wél van tuinieren? Dan zijn er honderden tips om je tuin nog verder te verduurzamen, zoals de diversiteit vergroten, kiezen voor inheemse planten, in lagen werken volgens de permacultuurmethode, enzovoorts. Verdiep je in wat goed is voor de natuur. Er zijn zat cursussen, workshops en boeken hierover. Op mijn blog dailygreenspiration.nl vind je ook info.

Belangrijk: koop je plantjes? Haal ze dan altijd biologisch (Skal-gecertificeerd). Biologische kwekers zijn intrinsiek gemotiveerd om goed voor de natuurlijke omgeving te zorgen en hun planten maken bestuivende insecten en vogels niet ziek of dood. Of vraag hoe een kweker kweekt. Bij voorkeur dus gif- en kunstmestvrij.’

Tip 2. Koester bestaande bomen en planten

‘In Nederland verhuizen we gemiddeld eens in de zeven jaar. Nieuwe bewoners halen vaak de tuin weer overhoop, om deze naar eigen smaak te vernieuwen. Vooral voor bomen en grotere struiken is dat jammer. Hoe ouder een boom, hoe groter de ecologische waarde. Laat bomen en meerjarige planten daarom idealiter staan. Als je ze niet mooi vindt of ze passen niet in je tuinplan, geef ze dan weg of verkoop ze in plaats van ze in een container te gooien.’

Tip 3. Probeer zo veel mogelijk in een gesloten systeem te werken

‘Een gesloten ecosysteem houdt in dat je tuin zo veel mogelijk zelfvoorzienend is. Natuurlijk materiaal zoals bladeren of snoeiafval: alles kan worden hergebruikt als mulch, compost of bokashi, of takken in een takkenril. Dat hoeft niet in de kliko en verrijkt je tuin als biotoop voor tuindieren en als voedsel voor het bodemleven.

Heel impactvol is je regenpijp afkoppelen en je regenwater opvangen in een regenton of wadi. Hiermee voorkom je extra belasting van het riool én je tuin kan het water goed gebruiken.’

Tuinaanleg

Tip 4. Hergebruik bestaande materialen

‘Al het materiaal dat je in je tuin haalt, komt ergens vandaan. We staan er vaak niet bij stil, maar zelfs voor materialen als grind geldt dat het ergens vandaan moet komen. Grind wordt ergens uit een rivierbedding weggehaald of uit een rots gehakt. Voor hout of boomschors moet ergens een boom worden gekapt.

Daar komt nog bij dat grote machines het landschap beschadigen, dat de verwerking water en energie kost, dat het transport CO2-uitstoot oplevert én dat alle werkzaamheden worden uitgevoerd door mensen, zonder dat we hun arbeidsomstandigheden weten. Dit zijn allemaal redenen om éérst te proberen of je tweedehands materialen kunt vinden.’

Tip 5. Hergebruik bestaande materialen

‘Als je je tuin gaat onttegelen en de tegels naar de stort brengt, worden ze gedowncycled (bijvoorbeeld tot asfalt). Het is beter om ze een nieuwe functie te geven. Gebruik ze bijvoorbeeld om een borderrand, een moestuinbak of een stapelmuurtje mee te maken. Metselen is daarvoor niet eens nodig. Bijkomend voordeel: dan hoef je ook geen plantenbakken of borderranden meer te kopen.

Wil je er toch vanaf? Bied dan aan anderen aan om ze te gebruiken. Zet het bijvoorbeeld op ‘gratis ophalen’ op Marktplaats of in de buurtapp. Vaak is er wel iemand die je er nog blij mee kunt maken.’

Tuininrichting

Tip 6. Weersta fast furniture

‘In het tuinseizoen zie je in tuincentra en meubelshops altijd zulke leuke stoelen, tafels, parasollen, kussentjes, enzovoorts… Geweldig! Maar als ik daar langsloop, zeg ik altijd tegen mezelf: ‘nee, nee, weersta de verleiding!’ Want ik weet ook dat het meuk is. Bijna alles is van plastic of inferieur materiaal. En de kleuren die dit seizoen hip zijn, zijn volgend jaar weer veranderd.

Daarom probeer ik altijd eerst te kijken naar wat ik al heb. Of dat ik iets tweedehands kan vinden. En vervolgens of ik zelf iets kan maken, en of ik daar eventueel iets leuks omheen kan organiseren. Bijvoorbeeld: met vrienden een middag afspreken om nieuwe hoesjes te maken voor om de tuinkussens. Dan kun je zelf materiaal uitkiezen dat lang meegaat, denk aan wasbaar katoen of linnen. Kies een kleur die niet te besmettelijk is.’

Tip 7. Vermijd plastics en andere schadelijke stoffen

‘Zorg voor zo min mogelijk kans op (micro)plastics, verf, PFAS en pesticiden. Worteldoek, tuinposters, goodies met verf die er binnen de kortste keren afbladdert: het is allemaal niet nodig. Onderzoek alternatieven: een houten regenton is beter dan een plastic regenton. Zinken regenpijpen beter dan plastic regenpijpen. Een metalen gieter beter dan een plastic exemplaar.

Natuurlijk moet je soms een compromis doen of een uitzondering maken: een tuinslang zonder plastic bestaat niet. Maar laat je niet verleiden, of misleiden, door gerecyclede plastics. Dat is nog steeds plastic, kortom, slecht voor je tuin.

Laatst bleek uit een onderzoek van Pesticide Action Nederland dat er zelfs in cacaodoppen pesticiden zitten. Dat vond ik echt erg, want ik raad al jaren aan mensen aan om cacaodoppen als mulch te gebruiken. Tegenwoordig zeg ik: denk heel goed na voordat je iets aanschaft uit een zak. Het is altijd beter om zelf mulch te maken van afgevallen blaadjes.’

Tip 8. Houd rekening met het niet-menselijke leven

‘Een duurzame tuin is niet alleen ingericht voor wat we zelf handig en mooi vinden, maar ook wat voor het niet-menselijke leven fijn is. Om tuinverlichting als voorbeeld te nemen: als het donker is, is het voor het bioritme van dieren beter als het ook donker blijft.

Zelf heb ik een lamp met een sensor. Die gaat aan als er iemand buiten loopt, en dan vanzelf weer uit. Loopt er niemand, dan blijft het donker. Zo kan ik rekening houden met het bioritme van de dieren zonder in te leveren op mijn gevoel van veiligheid en mijn behoefte om wat te kunnen zien als ik ‘s avonds door mijn tuin scharrel.’

Tuingereedschap

Tip 9. Kies voor kwaliteit

‘Snoeischaren, schepjes, harkjes, emmertjes. De kwaliteit van veel tuingereedschap is ronduit slecht, terwijl een goede snoeischaar – zoals Okatsune – je leven lang mee kan. Een snoeischaar hoort niet na één seizoen alweer bot te zijn of uit elkaar te vallen.

Dat geldt ook voor tuinhandschoenen: die horen niet kapot te gaan binnen één seizoen. En als ze wel stuk gaan, laten ze microvezels los in je tuin . Koop dus liever materialen die van goede kwaliteit zijn en lang meegaan. Doorgaans tref je die niet op de standaard verkooppunten als tuincentrum of bouwmarkt.

Goede, kwalitatieve tuingereedschappen vind je bijvoorbeeld bij De Wit en Sneeboer.’

Tip 10. Leer tuingereedschap te onderhouden

‘Tuiniersvereniging Groei & Bloei organiseert overal in Nederland workshops waarbij je leert om je snoeischaar te slijpen of ander tuingereedschap te onderhouden. Zoek een afdeling in je buurt op groei.nl. Er staan ook veel filmpjes met uitleg op Youtube.’

In de Productwijzer van Just Enough kun je zien welke merken het meest betrouwbaar zijn in hun duurzaamheidsclaims en hoe ze omgaan met mensen in hun productieketens. Tot nu toe zijn we nog niet toegekomen aan producten voor in de tuin, maar in de toekomst willen we dit zeker toevoegen.

Het is een enorm project om de Productwijzer aan te vullen en up-to-date te houden – dit doen we grotendeels met vrijwilligers. We kunnen alle hulp goed gebruiken! Lijkt het je leuk om eenmalig of structureel mee te helpen met het beoordelen van producten? Neem dan contact op via post@justenough.nl.