Op papier doet PostNL het uitstekend. Het bedrijf werd zelfs het zesde meest duurzame bedrijf ter wereld op de Dow Jones Sustainability Index. Maar dit betreft selectieve duurzaamheid: gericht op CO₂-uitstoot, circulariteit en certificaten; blind voor de menselijke kosten van het bedrijfsmodel.
Dit blijkt uit onderzoek van Matthias Olthaar en Paul Schenderling (de oprichters van Just Enough) in opdracht van De Nieuwe Beurskoers, via de onderzoeksmethode van Ethical Consumer. Het verschil tussen de Dow Jones Sustainability Index en onze onderzoeksmethode? Wij kijken niet alleen naar beleid, maar ook naar de praktijk.
En die praktijk is zorgwekkend, vooral wat betreft de arbeidsomstandigheden van pakketbezorgers. Matthias Olthaar: ‘Het soort duurzaamheid waar PostNL in investeert stemt investeerders tevreden, maar werknemers onderaan de keten merken er niets van.’
Structureel probleem
Terwijl PostNL zichzelf profileert als duurzaam, wordt het merendeel van de pakketten geleverd door mensen die geen zekerheid hebben, een te laag tarief krijgen en te zware fysieke arbeid moeten verrichten.
Het gaat bijvoorbeeld om nachtwerk, het tillen van zware pakketten en extreme drukte, die niet verspreid kan worden over de week. Dit zijn geen incidenten, maar structurele problemen. Bovendien wil PostNL geen inzicht geven in klachtenprocedures of de manier waarop misstanden worden opgelost.
De markt
We weten dat PostNL te kampen heeft met grote uitdagingen. Haar traditionele markt (brievenpost) krimpt, terwijl de marges op de andere belangrijke markt (pakketbezorging) flinterdun zijn.
Ook is de concurrentie groot. Hierdoor staat het bedrijf onder druk en is het gedwongen om zo efficiënt en kostenbesparend mogelijk te opereren. PostNL zit dus niet in de luxepositie om te kunnen investeren in betere arbeidsomstandigheden van haar personeel. Eerder in een permanente overlevingsmodus.
In een interview met de Arbeidsinspectie vertelde een onderaannemer bijvoorbeeld: ‘Ondernemers die je niet hoort klagen doen iets illegaals omdat de eerlijke ondernemers hun hoofd niet boven water kunnen houden.’
Onderaannemers
Bijna driekwart van de pakketbezorging wordt uitbesteed aan onderaannemers. Vaak werken deze onderaannemers ook weer met onderaannemers. Veel mensen die uiteindelijk voor PostNL werken, zijn dus niet in dienst van PostNL. Hierdoor is er minder zicht op de werkomstandigheden van pakketbezorgers én is het lastiger om wet- en regelgeving na te leven.
PostNL doet veel te weinig om acceptabele werkomstandigheden voor deze groep mensen te creëren. Dit is extra kwalijk, omdat het vaak gaat om mensen in kwetsbare posities, zoals uitzendkrachten, arbeidsmigranten en onderaannemers.
Benieuwd naar dit onderzoek? Lees het onderzoeksrapport.
Lees ook:
