De huizenmarkt is een gekkenhuis. Overal waar mogelijk worden nieuwbouwwoningen uit de grond gestampt. Architect Vincent Muller van WikiHouse heeft een missie: de regie aan de toekomstige bewoners teruggeven.
Koophuis
Muller herinnert zich de tijd dat hij in loondienst werkte bij een groot architectenbureau: ‘Bij de nieuwbouw van grote projecten is er vrijwel nooit contact met de eindgebruikers. Alle keuzes worden gemaakt op basis van marktonderzoek, naar inschatting van wat goed verkoopt.
Tijdens de kredietcrisis ging dit bureau failliet en besloot Muller om als zelfstandig architect aan de slag te gaan. ‘Ik kwam in contact met een stel dat een klein huisje wilde in hun volkstuin. Ze kwamen met een website over WikiHouse, uit Engeland – daar is het begonnen. Het interesseerde me direct, dus ik begon me daarin te verdiepen.’
WikiHouse
‘Het concept van WikiHouse leerde me om met andere ogen naar de huizenmarkt te kijken. Een WikiHouse is een huis, grotendeels van hout, dat je vrij gemakkelijk zelf in elkaar kunt schroeven.
Het werkt met uitgefreesde onderdelen van multiplex, wat je in iedere bouwhandel kunt halen. Je stelt dus online je eigen ontwerp samen en daarna laat je de ‘puzzelstukken’ in een bouwmarkt met een CNC-machine frezen en zagen. Vervolgens kun je het zelf in elkaar zetten aan de hand van een handleiding.
In eerste instantie was ik hier vooral enthousiast over, omdat je hiermee het ontwerp- en bouwproces kunt democratiseren. Het is niet meer dan logisch om als toekomstige huiseigenaar je eigen keuzes te maken en zelf de regie kunt nemen als het gaat om de bouw van je huis.’
Almere
‘Samen met enkele betrokkenen richtte ik een stichting op. We begonnen naast ons werk presentaties en workshops te geven over het concept van WikiHouse. In 2016 kwam de eerste aanvraag binnen om er ook echt eentje te maken, voor de gemeente Almere.
We begonnen met een pionierswoning, waarna we in twee fases nog 27 woningen hebben gebouwd – een heel wijkje dus. En elke woning is uniek, omdat je als eigenaar allerlei opties hebt qua indeling, volume, enzovoorts. En het bouwsysteem is modulair.
Het bouwproces was erg leuk. Er kwamen elke dag mensen meehelpen, soms zelfs uit andere Europese landen. Het leuke is: je hoeft niet veel ervaring te hebben met bouwen. De kracht van een WikiHouse is dat het zo simpel mogelijk is.
Voor het in elkaar zetten heb je geen zware machines nodig, alleen een schroefmachine en een hamer. Alhoewel er in de praktijk, zeker bij grotere projecten, natuurlijk wel bouwbegeleiding wordt ingeschakeld.
Er ontstond een teamgevoel. Iedereen vond als vanzelf een rol. De eerste keer is het bij sommige handelingen even zoeken, maar er zit veel herhaling in het ontwerp, dus als je een bepaald gedeelte eenmaal doorhebt, is het een koud kunstje om het casco in elkaar te zetten.’
Projecten door heel Nederland
‘Zelf ben ik nu bij de bouw van zo’n 30 WikiHouses betrokken geweest. Binnenkort start er weer een nieuw project in Haarlem voor 14 WikiHouses. Maar het idee is juist dat mensen er ook buiten onszelf om mee aan de slag kunnen.
Onze stichting is klein – we werken met vrijwilligers. We bieden voornamelijk een digitaal (open source) platform, waar we zo veel mogelijk kennis en ervaringen delen. Verder versturen we nieuwsbrieven om mensen te inspireren. Het zou erg leuk zijn om in de toekomst te groeien, ook omdat we nog kansen zien om het nog gebruiksvriendelijker te maken.’
Duurzaam
‘Een WikiHouse bestaat grotendeels uit hout, dat is een van de meest duurzame bouwmaterialen. Maar het duurzame aspect zit ‘m vooral ook in het zelf nadenken. Als je zelf bouwt, liggen alle opties op het gebied van duurzaamheid open.
Bijvoorbeeld qua isolatiemateriaal: houtvezel-isolatie is een stuk duurzamer dan bijvoorbeeld glaswol. En je kunt ook kiezen voor leemstuck in plaats van de gangbare stuck. In Doetinchem staat nu een WikiHouse die helemaal bio-based is. Erg leuk om te zien!’