Wat begon als een poging om minder bewerkt voedsel te eten, is nu – tien jaar later – een beweging van 80.000 mensen die afvalvrij probeert te leven. Elisah Pals vertelt over haar initiatief Zero Waste Nederland. ‘Het geluksgevoel dat je krijgt van spullen kopen is kortstondig en leeg. Het is niet vervullend. Eigenlijk is het helemaal niet moeilijk om dat korte bevredigende gevoel los te laten.’

Hoe Zero Waste Nederland ontstond

‘Tien jaar geleden probeerde ik minder bewerkt voedsel te eten en toen ik steeds meer verse producten ging kopen, was het toevallig een bijkomstig voordeel dat ik ook minder afval had. Afval leek me toen nog onvermijdelijk. Toch leek het me een leuke uitdaging om het zo veel mogelijk te voorkomen. Dat begon dus met voedsel, maar breidde zich al snel uit naar verzorgingsproducten, schoonmaakmiddelen, cadeaus, enzovoorts. Ik begon tips uit te wisselen met gelijkgezinde mensen in een Facebook-groep, en uiteindelijk nam ik het initiatief om een stichting op te richten: Zero Waste Nederland.’

Consuminderen

‘In die eerste beginfase besloot ik dat ik één jaar lang geen nieuwe spullen wilde kopen. Dat beviel zo goed dat ik dat nu nog steeds niet doe. Het brengt zó veel mentale rust als je niet die duizenden beslismomenten per dag hebt door de reclames die telkens een beroep op je doen. Ik weet nu gewoon: ik ga toch niets nieuws kopen, dus dit is niet relevant voor mij.

Met Zero Waste Nederland laten we heel concreet zien hoe je je gedrag kunt veranderen, op allerlei plekken, levensgebieden en manieren. We laten ook zien dat de meeste gedragsveranderingen niet veel moeite kosten en wél veel opleveren. Het bespaart natuurlijk geld en tijd, maar bovenal levert het een groot gevoel van vrijheid op wanneer je jezelf een “beperking” oplegt. Ik gun het iedereen om dit zelf te ontdekken.’

Consequent stappen zetten

‘Zero Waste klinkt misschien absoluut, maar we bedoelen het niet zwart-wit. We zien het thema afval eerder als een soort schaal. Aan de ene kant heb je de wegwerpcultuur met bijvoorbeeld single use plastics en andere kortstondige producten van slechte kwaliteit. De andere kant staat voor een afvalvrij leven, met producten die een zo lang mogelijke levensduur hebben.

Niemand kan helemaal afvalvrij leven. We fixeren ons daarom niet op het einddoel – dat is de stip op de horizon. Wij richten ons juist op de vele mooie stappen die ons helpen bewegen van de wegwerp-kant naar de afvalvrije kant. Bijvoorbeeld: kook slim zonder voedselverspilling, organiseer een kledingruil of een speelgoedruil.

Als we allemaal consequent dit soort stappen zetten, maakt dat bij elkaar opgeteld een groot verschil. Ook krijg je er veel andere dingen voor terug. Je kunt je tijd waardevoller besteden dan door te shoppen, bijvoorbeeld door vaker naar buiten te gaan of te verbinden met anderen.’

Economisch denken

‘Door de manier waarop wij naar economie kijken, is er eigenlijk veel te veel geoorloofd in het productieproces van spullen. Het is bijvoorbeeld een economisch slimme beslissing om spullen op zo’n manier te maken dat ze snel stuk gaan, omdat mensen ze sneller afdanken en dan eerder weer nieuw gaan consumeren. Het is ook economisch voordelig om de makers zo’n laag mogelijk salaris te geven, met allerlei onethische praktijken van dien.

Ik hoop mensen te inspireren om op een andere manier naar spullen te kijken. Waarom zouden we geen spullen maken voor meerdere generaties? Ook zouden spullen standaard repareerbaar moeten zijn: gemaakt met het uitgangspunt dat een kapot onderdeel vervangen kan worden en de rest van het product intussen intact en bruikbaar blijft.’

Levensduur

‘De levensduur van producten is voor mij erg belangrijk. Alles wat je nieuw koopt, wordt ooit afval. Als je dat ten diepste beseft, motiveert dat enorm om te consuminderen. Er zijn zo veel spullen in de wereld dat we eigenlijk niets nieuws meer nodig hebben. Zelfs in tweedehands winkels is er tegenwoordig al een selectie voordat het een plek krijgt in de winkel. Het is belangrijk dat we bestaande spullen redden van de verbrandingsoven, door zo veel mogelijk tweedehands te gaan kopen en te doen met wat er al is.’

Systeemverandering

‘Zero Waste Nederland probeert drempels te verlagen en taboes te doorbreken. We gaan heel concreet aan de slag, samen, zodat mensen het niet als een individuele strijd of frustratie hoeven te ervaren.

Ook richten we ons op systeemverandering. We benaderen politici, zowel landelijk als lokaal. In Breda hebben we afgelopen jaar Carnaval gevierd met herbruikbare bekers, dankzij onze beïnvloeding van de lokale politiek. Ook hebben we laatst campagnes gevoerd rondom wegwerpluiers en gratis menstruatieproducten, in samenwerking met Darner Design. Er valt nog een wereld te winnen, maar we zetten mooie stappen.’

Volg Elisah Pals en Zero Waste Nederland op Facebook, Instagram of LinkedIn.